زیبایی‌شناسی اقتباس در دیوان ابومعتوق موسوی
کد مقاله : 1029-IAALL-FULL (R1)
نویسندگان:
محمدرضا عزیزی پور *، عبدالله رسول نژاد، سحر محمدیان
دانشگاه کردستان
چکیده مقاله:
ابومعتوق شهاب الدین بن سعید موسوی‌(1025-1087) شاعر خوزستانی و مداح اهل بیت است، عمده‌ی شهرت او بیشتر به سبب مدایح پرشوری است که درستایش اهل بیت سروده‌است. ابومعتوق از شاعران عصر انحطاط است یکی از ویژگیهای این دوره، توجه به شعر دینی و استفاده از شواهد قرآنی است. قرآن کریم شالوده‌ی خلل‌ناپذیر فرهنگ اکثر جوامع اسلامی است، از این رو تأثیر زیباییهای لفظی و معنوی آن در شکوفایی استعداد‌های هنری و اندیشه‌های خلاق مسلمانان امری مسلم و انکار ناپذیر است.
زیبایی‌شناسی دانشی است که درباره‌ی مجموعه انفعالات، کششها و احساسات درونی در مواجهه با جمال و زیبایی گفت‌وگو می‌کند و توجه خواننده را به بن‌مایه‌های تنظیم شده و معناهای متنی جلب می‌نماید.
شاعران مسلمان از صدر اسلام عبارات قرآنی را در شعر خود اقتباس می‌کرده‌اند، ابومعتوق نیز تصاویر مختلفی از آیات قرآن و مفاهیم دینی را چه به صورت مستقیم و چه به صورت مضمونی در شعر خود به نمایش گذاشته است. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی است که بر اساس نظریه‌ی بینامتنیت ژولیا کریستوا و انواع بینامتنیت یعنی نفی جزئی یا اجترار، نفی متوازی یا امتصاص و نفی کلی یا حوار، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته‌است. این مقاله با ذکر و تبیین نمونه‌هایی از شعر ابومعتوق در پایان به این نتیجه می‌رسد که وی پیوندی عمیق و ناگسستنی با آیات قرآنی در شعر خود ایجاد کرده‌است و بینامتنیت شاعر دال بر فرهنگ وسیع و نشانه‌ای از عشق و علاقه او به قرآن است. وی در اشعار و اقتباس‌های خود به دور از مظاهر تصنع و تکلف دوره انحطاط، بوده‌‌‌است.
کلیدواژه ها:
ابومعتوق، زیبایی‌شناسی، قرآن، بینامتنیت.
وضعیت : مقاله پذیرفته شده است